Kurban İbadeti

Kurban İbadeti

İslâm Dini  Hz.İbrâhim,Hz. Mûsa ve Hz.Îsa dahil Hz.Âdem'den Hz.Muhammed'e kadar Allah tarafındaninsanlığa gönderilmiş on binlerce Peygamberin tebliğ ettiği dinin ortak adıdır.Hz Muhammed bu dinin son ve evrensel kılınan Peygamberidir. Onun tarafındantebliğ edilen/iletilen Kur'ân da bu dinin son ilâhi kitabıdır. Kur'ân'ın  açıklamasına göre, yeryüzünün bütüntoplumlarına Peygamber gönderilmiştir.Peygamber gönderilen toplumlara da kurbankesme ibadeti emredilmiştir.



Kurban İbadeti

ve Kurban İbadetine ilişkin 19 Soru-Cevap


SORULAR ve CEVAPLARI

Soru 1: Kurban İbadeti İslâm Dini ile mi Başladı? Diğer Dinler ve Kültürlerde de Kurban İbadeti Var mıdır?
İslâm Dini Hz.İbrâhim, Hz. Mûsa ve Hz.Îsa dahil Hz.Âdem'den Hz.Muhammed'e kadar Allah tarafından insanlığa gönderilmiş on binlerce Peygamberin tebliğ ettiği dinin ortak adıdır. Hz Muhammed bu dinin son ve evrensel kılınan Peygamberidir. Onun tarafından tebliğ edilen/iletilen Kur'ân da bu dinin son ilâhi kitabıdır. Kur'ân'ın açıklamasına göre, yeryüzünün bütün toplumlarına Peygamber gönderilmiştir.Peygamber gönderilen toplumlara da kurban kesme ibadeti emredilmiştir. Bu gerçek Kur'ân-ı Kerîm'de şöylece açıklanmaktadır:

"Bizher birümmete,Allah'ınkendilerinerızıkolarak verdiğikurban kesmeye uygun hayvanlardan kurban keserken O'nun adını zikretsinler diye kurban kesme ibadetini meşru kıldık/görev olarak yükledik. Sizin ilahınız tek bir ilahtır, O'na teslim olun. (Ey Peygamber!) Teslim olmuş o mütevazı kulları müjdele."(Hac 34)

Peygamberlerin ortak tebliği olan ve Hz.Muhammed çağı öncesinde bütün dünyayaya yayılmış bulunan İslâm'dan sapmış tüm inanç sistemlerinde ve onların etkisiyle yerel kültürlerde kurbanın izleri ve uygulamaları görülmektedir.Ancak orijinal yapısı ve özelliklerini yitirmiş olan kurban ibadeti, çeşitlendirilmiştir. Bazı toplumlarda çocukların ve kölelerin kurban edilmesi şekline büründürülerek Allah'a ortak koşma eylemine dönüştürülmüştür.Sosyal dayanışma özelliğini de yitirmiştir.
Yüce Allah bu ibadeti, Kur'ânla yeniden bildirmiş, nasıl yapılacağını da Hz.Muhamed'le örneklendirmiştir.

Soru 2: Kurban Kesmenin Amacı Nedir?
Kurban kesmenin amacı, yaratıcımız olan Allah'a şükredici kul olmaktır.
Yüce Rabbimiz, yer yüzündeki küçük büyük bütün hayvanları biz insanlar için yaratmıştır. Onlardan doğrudan ve dolaylı olarak yararlanmaktayız. En fazla faydalandıklarımız da küçük ve büyükbaş dediğimiz deve, sığr, koyun ve keçi cinsleridir. Rabbimiz bize, verdiği nimetlerden ötürü şükredici kullar olmamızı emretmektedir.O'na şükredici kul olabilmek için nimetleri O'ndan bilmek ve verilen nimetlerden vermek gerekir. Hayvanlar özelinde şükredici olabilmek için de onlardan zekât ve ödünç verme yanısıra kurban keserek bir kısmını olsun çevremize dağıtmak gerekmektedir. Kurbanda amacın Allah'a şükretmek olduğu Kur'ân'da bir çok âyette açıklanmaktadır.Biz burada, kurbanla ilişkili bir âyet olan Hac sûesinin 34.âyetini sunmakla yetiniyoruz:
" Olgunlaştıklarında kurban edeceğiniz hayvanları da Allah'ı hatırlatan sembollerden kıldık.O hayvanlarda sizin pek çok faydalar vardır. Kesim için sıraya dizildiklerinde onları Allah'n adını anarak kurban edin. Can verdiklerinde onların etlerinden yiyin.İhticanı arzeden ve edemeyen yoksullara da yedirin. Faydalanmanız amacıyla bu hayvanları yönetimize vermemiz şükredici kullar olmanız içindir."

Soru 3: Kurban Kesmek İbadet Midir? Yoksa Bir Gelenek midir?
Kurban kesmek ibadettir.
Kur'ân-ı Kerim'in Saffat ve Bakara sûrelerinde; Hz. İbrahim ve Musa kıssalarında kurbanın meşruyetine işaret buyrulmakta, Kevser Suresi'nde Şanlı Peygamberimiz Hz. Muhammed'e (sav) kendisine özgü bir görev olarak kurban kesmesi emrolunmaktadır. Ayrıca Bakara ve Hac sûrelerinde bazı şartlarda hac ibadetininbirgereği olarak kurban kesilmesi de mecburileştirilmektedir.
Kur'ân'da Allah'ın şeairi, yani dininin saygı
gösterilmesigerekentoplumsalbirgöstergesiolaraksunulan kurbanın genelde bütün ümmetlere, özelde İslâm ümmetine yüklenilmiş bir görev olduğu da Hac Suresi'nde şöylece duyurulmaktadır:
"Bizherümmete,Allah'ınkendilerinerızıkolarakverdiğikurban kesmeye uygun hayvanlardan kurban keserken O'nun adını zikretsinler diye kurban kesme ibadetini meşru kıldık. Sizin ilahınız tek bir ilahtır, O'na teslim olun. (Ey Peygamber!) Teslim olmuş o mütevazı kulları müjdele."
Yukarıda sunulan bilgiler ve anlamı sunulan âyet, kurbanın tüm insanlık için meşrulaştırılmış bir şükür yolu ve İslâm Ümmeti'ne yüklenmiş bir ibadet görev olduğunu açıklamaktadır.

Soru 4:Kurban Terkedilmesi Günahkâr Kılacak Farz Bir Görev midir?
Sevgili Peygamberimiz, kurban kesmenin Kur'ânî bir şükür yolu olduğunu pekiştirmekiçin,umrelerivevedahaclarındakurban kestiğigibi, Medine'yehicretininikinci yılındanitibarenheryılKurbanBayramı günlerinde kurban kesmiş ve kurban kesmenin pek hayırlı bir ibadet olduğu beyanla bu ibadete yönlendirmiş ve yüreklendirmiştir.
-Allah şanını ve bağlılarını artırsın- O, şöyle buyurur:
"İnsan, kurban bayramı günlerinde Allah katında kurban kesmekten daha
sevimli bir amel-ibadet yapmadı (ve de yapamaz).

Kurbanlarınız, kıyâmet gününde boynuzları, tırnakları ve kılları ile
(Allah'ın huzuruna) gelecek.

ÇokiyibilinizkiKurbanlarınızınkanıyeredüşmedenkurban
ibadetiniz Allah (katında varacağı) mekâna yükselir."5

Allah'ınverdiğinimetlerdeO'nunadınıanarakveO'nunmutlak egemenliğine imanı yineleyerek şükredici kul olmak için meşrulaştırılmış olsadaİslâm,kurbankesmeyi,namazvehacgibifarzbirgörev kılmamıştır.

Başta Hz. Ebu Bekir ve Ömer olmak üzere, sahabilerin büyük çoğunluğu ve İslâm bilginlerinin kahir ekseriyyeti, kurban kesmeyi müekked sünnet bir amelolarakgörmüşlerdir.Birdiğer ifadeyle,kurban kesilmesibüyük sevap sağlayan,fakatkesilmemesi günahdoğurmayanbiramelolarak değerlendirilmiştir.6

Hanefî Mezhebi müctehidlerinden İmam Ebu Yusuf ve İmam Muhammed de bu görüştedir. Yalnızca İmam-ı Azam Ebu Hanife ve O'nun izini takip edenler, Peygamberimizin,"Kurbankesecekgücüveimkânıolupdakesmeyenler namazgâhımızayaklaşmasınlar."anlamındakihadisiyledelilgetirerek, nisab ölçüsünde mali imkâna sahip olanlar için kurban kesmenin vacip bir görev olduğu ictihadında bulunmuşlardır.7
(Nisab mikdarı,aslî ihtiyaçların dışında örneğin 85 gram altın veya değeri para veya ticaret malıdır.Kurbanda nisab kırk koyun veya keçi alabilecek mikdar olarak da belirlenebilir.)

Soru 5:Kurban Kesme Yerine Bedeli Verilebilir mi?

Kurban Bayramı günlerinde kurban kesme yerine bedelini tasadduk
etme/verme görüşü,ilk mümin nesil olansahabilerdönemindenberi bazı bilginlertarafındanileri sürülmüştür.Ancak bu görüş,kurban
kesmenin Kur'ân doğrultusunda Hz. Peygamberin uyguladığı İslâmî nişan vasıflı pekiştirilmiş bir ibadet olduğu gerekçesiyle kabul buyrulmamıştır. Konuyu açalım:

Kurban genel kabul gören anlayışa göre yapılması sevap kazndıracak
ameldir.Kişi kurban keserek sevap kazanabileceği gibi, Allah rızası için yardım yaparak da kazanabilir. Çevresinin ihtiyaçlarına göre ikisi arasında tercih de yapabilir.Ancak kurban ibadetine niyet ederek bedelini veremez.
Kurbanın zamanı belirli olduğu ve İslâm karşıtlarınca kurban ibadeti önemsizleştirilmeye çalışıldığı için yaşadığımız dönemde kurban kesme tercih edilmelidr.

Soru 6:Kurban İbadetini Nasıl Değerlendirmeli,Kesmek İçin Bütçemizi Zorlamalı mıyız?

İslâmbilginlerininsorumlulukderecemizibelirlemekiçinmüekked sünnettirveyavaciptirşeklindeki değerlendirmeleri,kabuletmemiz halinde bizi bağlar. Bizi asıl bağlaması gereken hakikat, kurban kesmenin Peygamberimizin sürekli olarak yaptığı ve yapılmasını öğütlediği Kur'ânî amel olmasıdır. Bu sebeple bütçelerini zorlamadan kurban kesebilecekler kurbankesmelidir.Keserkenkendimiz içinyalnızcaAllah'ınrızasını hedeflemeli,kurbanımızın etlerini,fakir akrabamız ve komşularımız için kavurmaşölenine dönüştürmeliyiz. Ancak, dinimizin şiarı olan kurbanlar kesilirken, sağlık şartlarına uymalı,kesimeestetik bir boyut kazandırılmalıdır.
Zira, Peygamberimiz,Allah'ınherşeyin güzelyapılmasını emir buyurduğu gerçeğini açıkladığı hadislerinde, bıçakların bilenerek hayvan kesiminin güzelyapılmasıörneğini vermişler,
kesimibirhamlede gerçekleştirenlerin hayvana acı verenlerden daha çok sevap alacaklarını müjdelemişlerdir.

 Biz Müslümanlar değil kurban kesmek, yalnızca Allah'ın verdiği izinle

veO'nunadınakesilebilecekleriinancıveeylemiyle,kesilecekbütün hayvanları da kurbanlaştırmakla yükümlüyüz.
Cevabımızı bir hadisle balayalım:

"Ey mü'minler! Kurbanlıklarınızı araştırınız; sağlıklı olanlarını seçiniz. Zira onlar geçmek zorunda olduğunuz âhiret köprüsü üzerindeki binekleriniz(gibi)dir."

Soru 7: Hangi Hayvanlar Kurban Edilebilir?
Deve,sığır, koyun, keçi sğır ve deve cinsnleri kurban edilebilir.
Kurban, beş yaşını bitirmiş deveden, iki yaşını ikmâl etmiş sığırdan; bir yaşını tamamlamış koyun ve keçiden olur. Koyun ve keçi bir kişiden; deve ve sığır, yedi kişiden kurban olur. Ancak, genel kabule göre o yedi kişinin kurban niyetinde birleşmeleri şarttır. Kurban edilecek hayvanlar, vücutça sağlam; gürbüz ve arızasız olmalıdır. Bir veya iki gözü olmayan kör; kesilecek yere kadar yürüyemeyen topal; sürüyü takip edemeyecek derecede zayıf; boynuzu, kulağı kökünden veya yarısından fazla kopmuş; dişlerinin çoğu dökülmüş; hayvanlardan kurban olmaz. Uyuz vesaire gibi hastalıklar dolayısıyla bir deri bir kemik kalmış hayvanlardan da kurban olmaz.(Ebu Davud Dahâya 6)
Soru: İğdiş Edilmiş Hayvandan Kurban Olur mu?
Olur, fakat mecbur kalınmadıkça fakat tecih edilmemelidir.
Allah'ın yarattığı varlık yapısına müdahale, Kur'ân'la açıklanan Şeytanî bir işlemdir.Hayvanların cinselliklerine karşı işlenen bir zulümdür. Kur'ânî çizgide Peygamberimiz de "Devenin, sığırın, koyunun ve atın iğdiş edilmesini şiddetl bir dille yasaklamıştır."(Beyhaki S.Kübra Hn.20289, M.Zevaid Hn.9368)
Bazı İslâmm bilginleri ayvanların iğdiş edilmesini yaratılışa müdahale ve hayvana zulüm nitelikli haram bir işlem olarak gördükleri halde, haramlığı eti yenmez hayvanlara tahsis etmektedirler.Eti yenilebilir hayvanların da küçüklüklerinde ve etlerinin lezzetlendirilmesi amacıyla iğdiş edilebileceklerini söylemektedirler. Bu görüşleri, İslâmla bağdaştırmak mümkün değildir. Nitekim Hz.Ömer ve Enes b.Malik gibi büyüklerimiz nesli olan hayvanların iğdiş edilmesine onay vermemişlerdir. (İ.Hacer Fethül-Bari... 9/22,Abdürezzak El-Musannef Kitabil-Menasik Babül- İhsa 4/349)
Peygamberimiz tarafından yasaklanan iğdiş ameliyesine uğratılan hayvanlar, bir ölçüde şeklen ve mânen kusurlandırılmış olmaktadırlar. Bu sebeple kurban edilmeleri caiz olmakla birlikte mecbur kalınmadıkça tercih edilmemelidirler. Caizdir, çünkü Peygamberimiz, -muhtemelen iğdiş edilmelerini yasaklamadan önce- iğdiş edilmiş hayvanlardan kurban kesmiştir. (Ebu Davud Dahâyâ 4) Doğrusunu Allah bilir.



Ali Rıza DEMİRCAN
http://www.alirizademircan.net/kurban-ibadeti-5-272h.html



Ana Sayfa | Biyografi | Eserleri | Cuma Hutbeleri | İnceleme Makale | Güncel Konular | Haberler | İletişim