İSLAM’DA İŞVEREN VAZİFELERİ

İSLAM’DA İŞVEREN VAZİFELERİ
İSLAM’DA İŞVEREN VAZİFELERİİnsan hayatını ferdî ve sosyalbütün yönleriyle ku­şatan dinimiz insan hayatında önemli bir yer tutan çalışmave iş türleri ile ilgili ayrıntılı yasalar koymuş, iş­çi ve işverenvazifelerini de tanzim etmiştir. Bu hutbemizde işverengörevlerini özetlemeye ça­lışacağız.

İSLAM’DA İŞVEREN VAZİFELERİ

İnsan hayatını ferdî ve sosyalbütün yönleriyle ku­şatan dinimiz insan hayatında önemli bir yer tutan çalışmave iş türleri ile ilgili ayrıntılı yasalar koymuş, iş­çi ve işverenvazifelerini de tanzim etmiştir.

Bu hutbemizde işverengörevlerini özetlemeye ça­lışacağız.

MuhteremMüminler!

a - Mümin işverenin anavazîfesi çalıştıracağı işçileri araştırmak, imanlı, ibâdetli ve ahlâklıişçileri ter­cih etmektir.

Müslümanlığı yaşamayateşvik, toplum ahlâkının geliştirilmesine hizmet ve müminlerle yardımlaşma vas­fımtaşıyan bu araştırma ve tercih etme ibâdet olan bir görevdir.

Peygamberimiz şöyle buyurur:[«Mümin, mümininkardeşidir. O kardeşine zulmet­mez. Onu" (yoksulluğa) terketmez.»

«Mümin kardeşine yardımdabulunduğu sürece 41. lan kulunun yardımcısıdır...»] (1)

b - Mümin işverenin mühimbir görevi çalıştıracağı işçilerle ayrıntılı bir sözleşme yapmaktır.

İşçilerin,savunabilecekleri «hak»larını önceden belirlemektir.Mümin işveren kabul edeceğişartların veya yapa-cağı sözleşmenin gereklerinden Allah'a ve işçilerine karşımesûldür.

Bu sebeple çalışmagünleri ve saatlerini, verdiye usûlünü, yıllık ve haftalık tatilleri, ma'zeretizinleri ile ilgili ayrıntıları, yemek, ikramiye ve mesaî saatlerigibi konulan, ayrıca ve en önemli olarak da ödenecek ücreti işveren iyiceaçıklığa kavuşturmalıdır.

Peygamberimizin bu mevzudaki talimatı açıktır ve şöyledir:«Çalıştıracağınız işçiye nasılçalışacağını ve ödeye­ceğiniz ücreti bildiriniz.»

c - Mümin işverenin birödevi de çalıştırdığı işçi­lere emeklerine eşit olacak ve adalet ilkelerineuygun düşecek bir ücret ödemektir.

Müminler!

Ücretler için mesken, yiyecek, giyecek gibi zaruri ihtiyaçlarıgiderecek bir meblağ veya sağlanılan fayda­nın yarısının alma gibi ölçüler,İslâm'ın ücretlerin tespitine ait gerçekçi görüşleridir. Ancak İslâm'da yasaola­rak ücretlerin tespiti, işçi ile işveren arasındaki anlaş­ma ilekararlaştırılır.

Mümin işveren özellikleişsizliğin yaygınlaştığı dö­nemlerde işçinin düşük bir ücretle çalışmak mecburi­yetindekalmasından yararlanarak emeğe eşit olamaya­cak bir ücret ödemekten şiddetlekaçınmalıdır. Zira işçi emeğini sömürmek zulümdür. Bir Hadîs-iKudsîde mevlâmız şöyle buyurur: «Ben Kıyamet Günü'nde üç kişinin hasmıyım. Kı­yametGünü hasmı olduğum kula, tam hasımlık yapa-tun. (Evet ben) bana verdiğisözden cayanın, hür bir kiliseyi satıp bedelini yiyenin, tuttuğu işçiyi tam ola­rakçalıştırıp da hakkını tam olarak vermeyenin (has­mıyım.)» (2)

Hadîs-i Kudsî de hür birinşam köle edinerek sat­makla, işçi hakkım yemenin bir arada açıklanması, mü­minişverenleri ürpertmeli, bu konuda tam bir adalete, hatta adaleti aşan birihsana yöneltmelidir.

-   İşçilerimiziyediklerimizden yiyebilecek,

-   Giydiklerimizdengiyebilecek düzeye çıkarmak yönelmemiz gereken ihsanın Peygamberimiz tarafındanarzulanan şeklidir.

d - Sağlık şartlarınauygun olmayan ve namaz, oruç gibi ibâdetlerini yapmasına vasat (ortam) hazırla­mayanbir iş düzeni içersinde İşçilerini çalıştırmaktan kaçınmak mümin iş vereninvazifesidir.

  • Isıtma,ışıklandırma gibi sağlık şartlarının iş­ veren tarafından sağlanılması birgörevdir.

İslâmbaşkalarına zarar verecek her düşünce ve davranışı yasaklamış ve büyükgünahlardan saymıştır. Peygamberimiz «Her ızdırab veren kişi Cehennem'dedir.» (3)buyururlar. İşçinin nâmüsait yerlerde çalıştı­rılması, pek tâbiidir ki ızdırabvermektir ve dolayısıyla Cehennem'e yoldur.

  • İşçinin ibâdetiniyapabilme hakkı da tabiî ve mukaddestir. İşveren bu hakka saygı duymak mecburi­ yetindedir.

Hiçbir işveren işçisiniCuma günü, Cuma ezanından cuma namazının bitimine kadar çalıştıra­maz. Cumanamazı vaktinde âkıl-bâliğ erkekler için ça­lışmak ve onları çalıştırmakharamdır. Ayrıca hiç bir işveren işçisinin vakit namazlarını kılmasına da.engeli olamaz.

Allah'a ibâdet olunmasınaengel olandan daha za­lim kim olabilir ki?İşveren iş yerinde mutlaka küçük deolsa bir mes­cit açmalı veya namaz kılınabilir bir yer tahsis etmelidir.Şartları düzenleyerek cemaat namazı kılınmasına da özen göstermelidir.

e - İşveren olmanınavantajlarını bir baskı unsu­ru olarak kullanıp sözleşmenin gerektirmediğiölçüler içersinde işçilerini çalıştırmaktan veya bu anlamda bir taleptebulunmaktan özenle sakınmak da mümin işvere­nin görevidir.

Anlaşma sınırlarını aşanfarklı ve de fazla bir çalış­ma teklif edilir, bu teklif de işçi tarafından kabul olu­nursa yapılan fazla çalışmaya ilâve ücret ödenmesi za­rurîdir,ödenmezse işçiye zulmedilmiş olur. Kur'ân-ı Kerim'in açıklamasına göreise:[«... Allah zalimleri sevmez.» «... Zalimler için Al­lah katında samimî birdost ve aracılığı kabul edilir bir şefaatçi de yoktur.»]  (4)

f) Sözlü veya yazılıanlaşma ile belirli bir ödeme şekli tesbit olunmamışsa, işçi ücretinigeciktirmeksizin ödemek mümin işverenin ödevidir.

Peygamberimiz bu mevzudaşöyle buyurmuşlardır: «İşçiye ücretini teri kurumadan veriniz.» (5)

Gerek borçlarımızıödemede ve gerekse işçi ücretleri­ni vermede inMkân varken erteleme cihetinegitmek bü­yük bir günahtır. Zira peygamberimiz «Zenginin (yanı gücü olanın)bekletmesi zulümdür.» (6) buyurmuşlar­dır.

g - Mümin işverenin mühimbir mükellefiyeti de çalıştırdığı işçilerine işveren oluşundan ötürü bir üstünlüğü olmadığım bilmek, işçilerine mümin kardeş, arka­daş ve komşu gibidavranmaktır. İşveren işçisinin bir anlamda arkadaşı, bir anlamda ise komşusuolduğunu da bilmelidir.

Allah komşuya ve arkadaşaikram edilmesini ve «ardımda onların tercih edilmesini emir buyurmuştur.İşveren Rabbinin rızasını kazanmak için en yalan kom­şusu ve arkadaşı durumundaolan işçilerine yalandan ilgi göstermelidir. Dertleriyle dertlenmesidirsevinçleri­ne iştirak etmelidir. İman kardeşi, komşusu ve arkada­şı aynızamanda işçisi olan üryanlara yardımcı olmayan, şefkat duymayan, mütevâzidavranmayan işverende mümin olarak da işveren olarak da hayır yoktur.

h - İşçinin değil deişverenin hatalı olduğu iş ka­zalarında işçiye tazminat ödemek de müminişverenin vazifesidir.

k - Mümin işvereninişçilerine karşı bir yükümlü­lüğü de onları Hakk'a çağırmak Batıl'dan sakındırmaktır.

Bu sebeple işçiler arzuluolmasalar da işveren mü­min olarak görevini yapmış olmak için aşağıda değin­diğimizhizmetleri ve benzerlerini yapmakla görevlidir.

a - İşçileri Cuma namazıve beş vakit namaz kıl­maya teşvik etmek. Cami uzaksa ve fabrika çevresindemescit açılamıyorsa vasıta temin ederek topluca cuma namazına götürmek,

b - Kandiller vebayramlar gibi önemli gün ve ge­celerde dinî ve ahlakî kitaplar hediye etmek,

c - Öğle tatillerinde 5-10 dakikalık konuşmalar yaptırıp dinletmek. Bumümkün olmazsa becerikli bir işçiye muteber dini bir kitaptan 5-10 dakikaokutturup dinletmek veya özel olarak hazırlatılmış bantlar din­letmek, d -Haftada bir, veya onbeş günde bir, bu da ol­mazsa ayda bir vaiz getirtipdinletmek...

Evet bu tür hizmetler de mümin işverenin irşad görevidir.

Yukarıda özetlediğimiz işveren görevlerini yapan mümin işverenleremüjdeler olsun.

Zira yapılan iş meşruolur, işçiye karşı görevler de yapılırsa kazanılan paralar helâl, yapılançalışmalar Âhiret saadeti için yatırım olur.

Hutbemizi birâyetle bitirelim:«Ey iman edenler, sözleşmelerinizin gereğini yeri­negetirin...»«... Allah (m sözleşmeler konusundaki emrine ay­kırı gitmek) tenkorunun. Zira Allah'ın azabı çetin­dir.»] (9)

1)R. Salihin, B.Kaza-i Havaicil Müslimin, Hn. 1. 2)Ücret malum olmak şarttır (Mecelle, Madde450).

3)Sünen-ü İbn-üMace, Hadis No: 2442.

4)Kurtubî, 5/190.Peygamberimiz bir olay üzerine şöyle buyur­muştur: «Ya Eba Zer Harp esirleriolan köleleriniz Allah'ın yönetiminiz altına koyduğu kardeşlerinizdir. Onlarıyedik­lerinizden yediriniz. Giydiklerinizden giydiriniz. Yapamayacak­larıişleri onlara teklif etmeyiniz. Eğer ederseniz onlara yar­dım ediniz.»

5)El-Camius-Sağîr,«Küllü» bölümü, 2/94.

6)Al-i İmran, 57;Mü'min, 18.

7Sünen-ü İbn-üMâce, Hadis No: 2443.

8)Keşfül-Hafâ,Hadis No: 2315.

9)   Mâide, 1-2

 

 

 

 



Ali Rıza DEMİRCAN
http://www.alirizademircan.net/islamda-isveren-vazifeleri-3-32h.html



Sexual Life According To IslamİSLAMA ƏSASƏN SEKSUAL HƏYATСЕКСУАЛЬНАЯ ЖИЗНЬ СОГЛАСНО КАНОНАМ ИСЛАМАئىسلامدا جىنسىي تۇرمۇشبيان حكم استرقاق الأسيرات و الاستغلال الجنسي لهن في ضوء القرآن والسنة
Ana Sayfa | Biyografi | Eserleri | Cuma Hutbeleri | İnceleme Makale | Güncel Konular | Haberler | İletişim