Kurban İbadeti

Kurban İbadeti

ve Kurban İbadetine ilişkin 19 Soru-Cevap


SORULAR ve CEVAPLARI

Soru 1: Kurban İbadeti İslâm Dini ile mi Başladı? Diğer Dinler ve Kültürlerde de Kurban İbadeti Var mıdır?
İslâm Dini Hz.İbrâhim, Hz. Mûsa ve Hz.Îsa dahil Hz.Âdem'den Hz.Muhammed'e kadar Allah tarafından insanlığa gönderilmiş on binlerce Peygamberin tebliğ ettiği dinin ortak adıdır. Hz Muhammed bu dinin son ve evrensel kılınan Peygamberidir. Onun tarafından tebliğ edilen/iletilen Kur'ân da bu dinin son ilâhi kitabıdır. Kur'ân'ın açıklamasına göre, yeryüzünün bütün toplumlarına Peygamber gönderilmiştir.Peygamber gönderilen toplumlara da kurban kesme ibadeti emredilmiştir. Bu gerçek Kur'ân-ı Kerîm'de şöylece açıklanmaktadır:

"Biz her bir ümmete, Allah'ın kendilerine rızık olarak verdiği kurban kesmeye uygun hayvanlardan kurban keserken O'nun adını zikretsinler diye kurban kesme ibadetini meşru kıldık/görev olarak yükledik. Sizin ilahınız tek bir ilahtır, O'na teslim olun. (Ey Peygamber!) Teslim olmuş o mütevazı kulları müjdele."(Hac 34)

Peygamberlerin ortak tebliği olan ve Hz.Muhammed çağı öncesinde bütün dünyayaya yayılmış bulunan İslâm'dan sapmış tüm inanç sistemlerinde ve onların etkisiyle yerel kültürlerde kurbanın izleri ve uygulamaları görülmektedir.Ancak orijinal yapısı ve özelliklerini yitirmiş olan kurban ibadeti, çeşitlendirilmiştir. Bazı toplumlarda çocukların ve kölelerin kurban edilmesi şekline büründürülerek Allah'a ortak koşma eylemine dönüştürülmüştür.Sosyal dayanışma özelliğini de yitirmiştir.
Yüce Allah bu ibadeti, Kur'ânla yeniden bildirmiş, nasıl yapılacağını da Hz.Muhamed'le örneklendirmiştir.

Soru 2: Kurban Kesmenin Amacı Nedir?
Kurban kesmenin amacı, yaratıcımız olan Allah'a şükredici kul olmaktır.
Yüce Rabbimiz, yer yüzündeki küçük büyük bütün hayvanları biz insanlar için yaratmıştır. Onlardan doğrudan ve dolaylı olarak yararlanmaktayız. En fazla faydalandıklarımız da küçük ve büyükbaş dediğimiz deve, sığr, koyun ve keçi cinsleridir. Rabbimiz bize, verdiği nimetlerden ötürü şükredici kullar olmamızı emretmektedir.O'na şükredici kul olabilmek için nimetleri O'ndan bilmek ve verilen nimetlerden vermek gerekir. Hayvanlar özelinde şükredici olabilmek için de onlardan zekât ve ödünç verme yanısıra kurban keserek bir kısmını olsun çevremize dağıtmak gerekmektedir. Kurbanda amacın Allah'a şükretmek olduğu Kur'ân'da bir çok âyette açıklanmaktadır.Biz burada, kurbanla ilişkili bir âyet olan Hac sûesinin 34.âyetini sunmakla yetiniyoruz:
" Olgunlaştıklarında kurban edeceğiniz hayvanları da Allah'ı hatırlatan sembollerden kıldık.O hayvanlarda sizin pek çok faydalar vardır. Kesim için sıraya dizildiklerinde onları Allah'n adını anarak kurban edin. Can verdiklerinde onların etlerinden yiyin.İhticanı arzeden ve edemeyen yoksullara da yedirin. Faydalanmanız amacıyla bu hayvanları yönetimize vermemiz şükredici kullar olmanız içindir."

Soru 3: Kurban Kesmek İbadet Midir? Yoksa Bir Gelenek midir?
Kurban kesmek ibadettir.
Kur'ân-ı Kerim'in Saffat ve Bakara sûrelerinde; Hz. İbrahim ve Musa kıssalarında kurbanın meşruyetine işaret buyrulmakta, Kevser Suresi'nde Şanlı Peygamberimiz Hz. Muhammed'e (sav) kendisine özgü bir görev olarak kurban kesmesi emrolunmaktadır. Ayrıca Bakara ve Hac sûrelerinde bazı şartlarda hac ibadetinin bir gereği olarak kurban kesilmesi de mecburileştirilmektedir.
Kur'ân'da Allah'ın şeairi, yani dininin saygı
gösterilmesi gereken toplumsal bir göstergesi olarak sunulan kurbanın genelde bütün ümmetlere, özelde İslâm ümmetine yüklenilmiş bir görev olduğu da Hac Suresi'nde şöylece duyurulmaktadır:
"Biz her ümmete, Allah'ın kendilerine rızık olarak verdiği kurban kesmeye uygun hayvanlardan kurban keserken O'nun adını zikretsinler diye kurban kesme ibadetini meşru kıldık. Sizin ilahınız tek bir ilahtır, O'na teslim olun. (Ey Peygamber!) Teslim olmuş o mütevazı kulları müjdele."
Yukarıda sunulan bilgiler ve anlamı sunulan âyet, kurbanın tüm insanlık için meşrulaştırılmış bir şükür yolu ve İslâm Ümmeti'ne yüklenmiş bir ibadet görev olduğunu açıklamaktadır.

Soru 4:Kurban Terkedilmesi Günahkâr Kılacak Farz Bir Görev midir?
Sevgili Peygamberimiz, kurban kesmenin Kur'ânî bir şükür yolu olduğunu pekiştirmek için, umreleri ve veda haclarında kurban kestiği gibi, Medine'ye hicretinin ikinci yılından itibaren her yıl Kurban Bayramı günlerinde kurban kesmiş ve kurban kesmenin pek hayırlı bir ibadet olduğu beyanla bu ibadete yönlendirmiş ve yüreklendirmiştir.
-Allah şanını ve bağlılarını artırsın- O, şöyle buyurur:
"İnsan, kurban bayramı günlerinde Allah katında kurban kesmekten daha
sevimli bir amel-ibadet yapmadı (ve de yapamaz).

Kurbanlarınız, kıyâmet gününde boynuzları, tırnakları ve kılları ile
(Allah'ın huzuruna) gelecek.

Çok iyi biliniz ki Kurbanlarınızın kanı yere düşmeden kurban
ibadetiniz Allah (katında varacağı) mekâna yükselir."5

Allah'ın verdiği nimetlerde O'nun adını anarak ve O'nun mutlak egemenliğine imanı yineleyerek şükredici kul olmak için meşrulaştırılmış olsa da İslâm, kurban kesmeyi, namaz ve hac gibi farz bir görev kılmamıştır.

Başta Hz. Ebu Bekir ve Ömer olmak üzere, sahabilerin büyük çoğunluğu ve İslâm bilginlerinin kahir ekseriyyeti, kurban kesmeyi müekked sünnet bir amel olarak görmüşlerdir. Bir diğer ifadeyle, kurban kesilmesi büyük sevap sağlayan, fakat kesilmemesi günahdoğurmayan bir amel olarak değerlendirilmiştir.6

Hanefî Mezhebi müctehidlerinden İmam Ebu Yusuf ve İmam Muhammed de bu görüştedir. Yalnızca İmam-ı Azam Ebu Hanife ve O'nun izini takip edenler, Peygamberimizin, "Kurban kesecek gücü ve imkânı olup da kesmeyenler namazgâhımıza yaklaşmasınlar." anlamındaki hadisiyle delil getirerek, nisab ölçüsünde mali imkâna sahip olanlar için kurban kesmenin vacip bir görev olduğu ictihadında bulunmuşlardır.7
(Nisab mikdarı,aslî ihtiyaçların dışında örneğin 85 gram altın veya değeri para veya ticaret malıdır.Kurbanda nisab kırk koyun veya keçi alabilecek mikdar olarak da belirlenebilir.)

Soru 5:Kurban Kesme Yerine Bedeli Verilebilir mi?

Kurban Bayramı günlerinde kurban kesme yerine bedelini tasadduk
etme/verme görüşü,ilk mümin nesil olan sahabiler döneminden beri bazı bilginler tarafından ileri sürülmüştür.Ancak bu görüş,kurban
kesmenin Kur'ân doğrultusunda Hz. Peygamberin uyguladığı İslâmî nişan vasıflı pekiştirilmiş bir ibadet olduğu gerekçesiyle kabul buyrulmamıştır. Konuyu açalım:

Kurban genel kabul gören anlayışa göre yapılması sevap kazndıracak
ameldir.Kişi kurban keserek sevap kazanabileceği gibi, Allah rızası için yardım yaparak da kazanabilir. Çevresinin ihtiyaçlarına göre ikisi arasında tercih de yapabilir.Ancak kurban ibadetine niyet ederek bedelini veremez.
Kurbanın zamanı belirli olduğu ve İslâm karşıtlarınca kurban ibadeti önemsizleştirilmeye çalışıldığı için yaşadığımız dönemde kurban kesme tercih edilmelidr.

Soru 6:Kurban İbadetini Nasıl Değerlendirmeli,Kesmek İçin Bütçemizi Zorlamalı mıyız?

İslâm bilginlerinin sorumluluk derecemizi belirlemek için müekked sünnettir veya vaciptir şeklindeki değerlendirmeleri, kabul etmemiz halinde bizi bağlar. Bizi asıl bağlaması gereken hakikat, kurban kesmenin Peygamberimizin sürekli olarak yaptığı ve yapılmasını öğütlediği Kur'ânî amel olmasıdır. Bu sebeple bütçelerini zorlamadan kurban kesebilecekler kurban kesmelidir. Keserken kendimiz için yalnızca Allah'ın rızasını hedeflemeli, kurbanımızın etlerini, fakir akrabamız ve komşularımız için kavurma şölenine dönüştürmeliyiz. Ancak, dinimizin şiarı olan kurbanlar kesilirken, sağlık şartlarına uymalı, kesime estetik bir boyut kazandırılmalıdır.
Zira, Peygamberimiz, Allah'ın her şeyin güzel yapılmasını emir buyurduğu gerçeğini açıkladığı hadislerinde, bıçakların bilenerek hayvan kesiminin güzel yapılması örneğini vermişler,
kesimi bir hamlede gerçekleştirenlerin hayvana acı verenlerden daha çok sevap alacaklarını müjdelemişlerdir.

 Biz Müslümanlar değil kurban kesmek, yalnızca Allah'ın verdiği izinle

ve O'nun adına kesilebilecekleri inancı ve eylemiyle, kesilecek bütün hayvanları da kurbanlaştırmakla yükümlüyüz.
Cevabımızı bir hadisle balayalım:

"Ey mü'minler! Kurbanlıklarınızı araştırınız; sağlıklı olanlarını seçiniz. Zira onlar geçmek zorunda olduğunuz âhiret köprüsü üzerindeki binekleriniz(gibi)dir."

Soru 7: Hangi Hayvanlar Kurban Edilebilir?
Deve,sığır, koyun, keçi sğır ve deve cinsnleri kurban edilebilir.
Kurban, beş yaşını bitirmiş deveden, iki yaşını ikmâl etmiş sığırdan; bir yaşını tamamlamış koyun ve keçiden olur. Koyun ve keçi bir kişiden; deve ve sığır, yedi kişiden kurban olur. Ancak, genel kabule göre o yedi kişinin kurban niyetinde birleşmeleri şarttır. Kurban edilecek hayvanlar, vücutça sağlam; gürbüz ve arızasız olmalıdır. Bir veya iki gözü olmayan kör; kesilecek yere kadar yürüyemeyen topal; sürüyü takip edemeyecek derecede zayıf; boynuzu, kulağı kökünden veya yarısından fazla kopmuş; dişlerinin çoğu dökülmüş; hayvanlardan kurban olmaz. Uyuz vesaire gibi hastalıklar dolayısıyla bir deri bir kemik kalmış hayvanlardan da kurban olmaz.(Ebu Davud Dahâya 6)
Soru: İğdiş Edilmiş Hayvandan Kurban Olur mu?
Olur, fakat mecbur kalınmadıkça fakat tecih edilmemelidir.
Allah'ın yarattığı varlık yapısına müdahale, Kur'ân'la açıklanan Şeytanî bir işlemdir.Hayvanların cinselliklerine karşı işlenen bir zulümdür. Kur'ânî çizgide Peygamberimiz de "Devenin, sığırın, koyunun ve atın iğdiş edilmesini şiddetl bir dille yasaklamıştır."(Beyhaki S.Kübra Hn.20289, M.Zevaid Hn.9368)
Bazı İslâmm bilginleri ayvanların iğdiş edilmesini yaratılışa müdahale ve hayvana zulüm nitelikli haram bir işlem olarak gördükleri halde, haramlığı eti yenmez hayvanlara tahsis etmektedirler.Eti yenilebilir hayvanların da küçüklüklerinde ve etlerinin lezzetlendirilmesi amacıyla iğdiş edilebileceklerini söylemektedirler. Bu görüşleri, İslâmla bağdaştırmak mümkün değildir. Nitekim Hz.Ömer ve Enes b.Malik gibi büyüklerimiz nesli olan hayvanların iğdiş edilmesine onay vermemişlerdir. (İ.Hacer Fethül-Bari... 9/22,Abdürezzak El-Musannef Kitabil-Menasik Babül- İhsa 4/349)
Peygamberimiz tarafından yasaklanan iğdiş ameliyesine uğratılan hayvanlar, bir ölçüde şeklen ve mânen kusurlandırılmış olmaktadırlar. Bu sebeple kurban edilmeleri caiz olmakla birlikte mecbur kalınmadıkça tercih edilmemelidirler. Caizdir, çünkü Peygamberimiz, -muhtemelen iğdiş edilmelerini yasaklamadan önce- iğdiş edilmiş hayvanlardan kurban kesmiştir. (Ebu Davud Dahâyâ 4) Doğrusunu Allah bilir.

Soru - Cevap

  • Talak iddeti döneminde dialog ve tesettür nasıl olmalıdır?
  • Dini nikahım var... Ailemin zoruyla başkasıyla görüşmem nikaha zarar verir mi?
  • İslama göre kimler esir alınabilir?
  • Mazaretsiz kılınmayan namazın kazası olur mu?
  • Soru-Cevap Arama

     

    Siz de soru sorun

    Siz de soru sormak için tıklayınız.

    Anket

    Sizler için özenle hazırladığımız yeni web sitemi beğendiniz mi?



     

    Toplam Oylayan : 6422