6- Cami ve Cemâat Namazı

6- Cami ve Cemâat Namazı
6- Cami ve Cemâat Namazı

6- Cami ve Cemâat Namazı

Allah'ınKitabı'ndan:"Allah'ınmescidlerini, ancak Allah'a ve Âhiret Günü'ne îman eden, gereği üzere namazkılan, zekât veren ve Allah'tan başkasından korkmayan kimseler imar ederler.İşte hidayet üzerinde olanlar ancak onlardır."

Tevbe18

İlk mescid Mescid-i Haram'­dır

EbûZer (R.) anlatıyor.

"Allah'ınResûlü­'ne sordum:

-Ya Resûlellah! Yeryüzünde ibâdete açılan ilk mescid hangisidir?

-Mekke'deki Mescid-i Haramdır.

- (Daha sonra ibâdete açılan) hangisidir?

-Kudüs'teki Mescid-i Aksa'dır.

-Üçüncü olarak ibâdete açılan mescid hangisidir?

-(Ya Eba Zer!Bunu öğrenmenin gereği yok.) Namaz vaktinin girdiği yerde namazını kıl. Zira heryer ibâdet mahallidir; (Bütün yeryüzü bana ve bana uyanlara temiz ve ibâdet yeri kılındı)."1

Mescid-i Haram, Mescid-i Nebi ve Mescid-i Aksa'nınfazileti

Mescid-iHaram Kur'ân-ı Kerimin Al-i İmran Sûresinin 96. âyetinde de açıklandığı üzereyeryüzünde ibâdete açılan ilk mescidtir.

Peygamberimizinaçıklamasına göre Allah katında mescidlerin en değerlisi Mescid-i Haram'dır.Değer bakımından Mescid-i Haram'ı izleyen mescid, Mescid-i Nebî'dir. Daha sonraKudüs'teki Mescid-i Aksa gelir. Mescid-i Aksa mü'minlerin Mescid-i Haram'danönceki kıblesi olduğu gibi geçmiş tarihi ümmetlerin de kıblesiydi. AyrıcaPeygamber'imizin İsra ve Miracında, İsra'nın bittiği, Mirac'ın başladığı mekânolmuştur.

Bumescidlerde namaz kılanın fazileti çok büyüktür. Peygamberimiz şöyle buyurur:

"Benim (Medine'deki) bu Mescidimde bir namaz kılmak, (Mekke'de bulunan) Mescid-i Haram'ın dışındakimescidlerde bin namaz kılmaktan daha fazîletli; daha sevablıdır.

Mescid-iHaram'da bir namaz kılmak ise diğer mescidlerde yüz bin namaz kılmaktan dahadeğerli; daha mükâfatlıdır."*

"...Mescid-i Aksa'ya gidiniz ve orada namaz kılınız. Zira Mescid-i Aksa'da birnamaz kılmak onun dışında her hangi bir yerde bin namaz kılmak gibidir..."**

Bumescidlerde namaz kılmak böylesine fazîletli olduğu içindir ki müslümanlarınyalnız bu mescidlerde namaz kılmak için yolculuğa çıkmaları caizdir; zira bu üçmescid dışındaki mescidler birbirlerine eş değerdedir.

Peygamber'imizbu mevzuda şöyle buyurur:

"(İçinde namaz kılmak içinçıkılacaksa;)

Ancaküç mescid için; Mescid-i Haram, benim bu mescidim ve Mescid-i Aksa içinyolculuğa çıkılır."***

Peygamber'imizin,Ebu Zer'in son sualine sualin gerektirdiği cevabı değil de yapması gerekeniöğretici bir cevap vermesi faydası olmayan ayrıntılara inmenin gereksizliğinide öğretmektedir.

Farzların dışındaki namazlar evde kılınır

Hz.Ömer (R.) rivayet ediyor.

Hz.Peygamber'e (S.) (kişinin evinde namaz kılması hususunda) sordum. Şu cevabıverdi:

"-Kişinin evinde kıldığı namaz (evi için) bir nûrdur. Bu sebeble siz evlerinizi (namazla) nurlandırınız."2 

Evde mi kılayımyoksa camide mi?

Abdullahİbn-ü Sa'd (R.) anlatıyor.

Hz.Peygamber'e (S.) sordum:

"-(YaResûlellah!)Evimde namaz kılmam mı, yoksa mecidde namaz kılmam mı, hangisi dahafazîletlidir?" 

Allah'ınResûlü (S.) şöyle buyurdu:

"- (Ya Sa'd!) Benim evimi görmüyor musun? (Bitişiğinde olduğu için) mescide ne kadar yakın.

Böyleiken farz olan beş vakit namazın dışındaki (bütün namazları) evimde kılmak mescid'de kılmaktan bana daha sevimligelmektedir."3

Cemâat namazına katılacaksın

EbûHüreyre'den... (R.)

Âmâbir zat (olanİbn-ü Ümmi Mektûm) Allah'ın Resûlü'ne (S.) geldi ve şöyle dedi:

-Ya Resûlellah! Beni mescide (cemâat namazlarına) götürecek bir (yardımcı) klavuzum yok. (Cemâate gelmeyip) evimde kılabilir miyim?

Hz.Peygamber (S.) İbn-ü Ümmi Mektûm'a cemâat namazlarına katılmamak müsaadesiniverdi. Fakat huzûrundan ayrılınca da onu çağırtarak sordu:

-Ezanı işitiyor musun?

-Evet (işitiyorumYa Resûlellah!)

-O halde ezan çağrısına icabet edecek, cemâat namazlarına katılacaksın.4

Cemâat namazının önemi

Beşvakit namazı cemâatle kılmak müekked Sünnet'dir. Farz-ı kifâye veya farz-ı ayınolduğu görüşünde olan İslâm âlimleri de mevcuttur.

Sahâbilercemâat namazını terk etmeyi nifak alâmeti olarak görürlerdi.

İbn-üMesûd (R.) şöyle buyuruyor:

"Eğersizler cemâat namazına katılmayıp evinde namaz kılan kişi gibi yapar,namazlarınızı evlerinizde kılarsanız, Peygamber'inizin sünnetini terk etmişolursunuz. Peygamber'inizin sünnetini terk ederseniz mutlaka sapıklığadüşersiniz."

Dinimizdecemâat namazına son derece büyük bir önem verilmesinin ana sebebi, mü­'minlerarasında kurulması zaruri olan birliğin kaynağını teşkil etmiş olmasıdır.

Oluşturmayamuhtaç olduğumuz birliğin toplantı mahalli, görüşme ve vazîfe alma yericâmilerdir. Bu sebeble günde beş kez mahalli, Cuma namazlarıyla da haftada birgenel toplantı, bize emrolunmuştur.

Bildiğimizgibi hayatı İslâm yasalarına göre yaşama şuuru, andı ve enerjisi olan namaz,dînimizde kurulması zaruri olan birliğimizin kaynağı kılınmıştır.

Câmilerde buluşamayanlar birleşemezler

Cemâatnamazlarıyla birliğe fiilen adım atamayan ve câmileri buluşma merkeziedinemeyen mü'minler hiçbir asgari müşterekte birleşemezler. Nitekimbirleşememektedirler.

İslâm'ınbir bütün halinde yaşanabilmesi için zaruri olan birliğin gerekli şartı olduğuiçindir ki, İbn-ü Ümmü Mektüm olayında görüldüğü gibi Cemâat namazı birliğindenuzak kalma ruhsatını vermeye Peygamberimiz dahi mezun kılınmamıştır.

Tavizsizbir birlik disiplini dînimizde esastır ve bir ibâdet mevzuudur. Cemâat namazınagelmek için atılan her bir adımın bir günaha keffâret ve bir sevaba nailiyetolduğunu bildiren Peygamberimiz, bu gerçeği açıklayan bir diğer hadîslerinde:

"Cemâatlekılınan namaz, tek başına kılınan namazdan yirmi yedi derece dahafazîletlidir."* buyurmuştur ki, bu hadisin işaret buyurduğu ana nükte şudur:

"Cemâatnamazlarıyla sağlanacak birlik; tanışma ve kaynaşma, diğer asgari müştereklerdesağlanacak birlikten; tanışma ve kaynaşmadan en az yirmiyedi kat dahaverimlidir."

Kültürel,iktisadî ve politik hayatın her alanına yansıması gereken birliğimizinçekirdeği olduğu içindir ki câmi içi birliğine katılmamak birliğimizinkurulmasına fiilen karşı çıkmaktır.

Bunedenledir ki Peygamberimiz özellikle iş mazereti ileri sürülemeyecek yatsı vesabah namazları cemâatine iştirak etmeyen bazı sahabiler hakkında üzülerek veöfkelenerek şöyle buyurmuşlardır:

"Düşündümde namaz için toplanılmasını emredeyim ve de mü'­minlere namaz kıldırmak içinyerime bir vekil bırakayım. Sonra da bana refakat edecek odun demetleriyleyüklü kişilerle birlikte cemâat namazlarına gelmeyenleri tesbit ederek (birliğimizi bozanların) evlerini başlarına yıktırayım."* 

Kitabımızınsonunda yer alan "KadınlarınCemâat Namazlarına Katılması" başlıklı yazımızın mutlaka okunmasını tavsiye ederiz.

Özürsüz olarak tek başına kılınan namaz eksiktir

İbn-üAbbas'dan... (R.)

Allah'ınResûlü (S.) şöyle buyurdu:

-Müezzinin ezanla namaza çağrısını işiten ve bir özür engeli olmaksızın cemâatnamazına katılmayan kişinin kıldığı namaz, (Allah katında tam bir namaz olarak) kabul olunmaz.

Sahâbîlersordular:

-Peki özür nedir Ya Resûlellah?

- (Düşman/anarşi) korkusu ve hastalıktır.5

"Ey Seleme oğullarıyerinizden ayrılmayın!"

Câbirİbn-ü Abdullah (R.) rivayet ediyor:

(Selemeoğulları Medine'de Peygamber mescidine uzakça bir yerde oturmakta idiler.) Mescid-i Nebi'­ninçevresinde yerler açılınca Mescidin yakınına taşınmak istediler. Bu sıradaYasin Sûresinin şu anlamdaki 12. âyeti indirildi:

"Hakîkatölüleri biz diriltiriz biz. (Âhiret hayatı için) önden gönderdikleri şeyleri ve bıraktıkları eserleri,(Cuma veyacemâat namazı için mescidlere atılan adımların izlerini) de biz yazarız..."

(Buâyetin vahyedilmesinden sonra) Allah'ın Resûlü Selemeoğlullarına sordu:

-Bana mescidin yanına taşınacağınız arz olundu. (Doğru mu bu?)

-Evet Ya Resûlellah! Böyle arzuladık.

-Ey Seleme oğulları! Yerinizden ayrılmayın. Zira (cemâatle namaz kılmak içinattığınız) adımlarınız(için sizesevab)yazılacaktır. Bu sebeble sakın ha yerinizden ayrılmayın. (Evet), adımlarınız (için size sevab) yazılacaktır.

(Allah'ınResûlü'nün (S.) bu uyarısı üzerine Seleme Oğulları taşınmaktan vazgeçtiler.)6

Camilere giderken atılan adımların çokluğu

Cabirİbn-ü Abdullah'tan... (R.)

Allah'ınelçisi Hz. Muhammed (S.) (bizlere) şöyle buyurdu:

-Allah'ın hataları gidermesine ve günahları örtmesine sebeb olacak amelleresizleri yönelteyim mi?

-Yönelt ya Resûlellah!

-Bu ameller:

Şartlarınauyarak tam bir şekilde abdest almak,

Câmileregiderken atılan adımların çokluğu,

Kılınannamazın ardından vakti girecek namazı beklemek ve,

Düşmanakarış nöbet beklemenizdir.7

Camilere hakkını veriniz

Allah'ınResûlü (görev yükleyici bir öğütlerinde) şöyle buyurdu:

-Câmilerin hakkını veriniz.

Buöğüde muhatap olan mü'minler sordular:

-Câmilerin hakkı nedir Ya Resûlellah!

-Câmilerin hakkı girdiğinizde oturmadan iki rekât (Tahiyyetül-Mescid) namazı kılmanızdır.8

Tahiyyetül-Mescid namazı sünnettir

Ziyaretetmek, va'z dinlemek ve zikir yapmak gibi bir sebeble câmiye giren müslümanınhadisimizde açıklandığı üzere câmi hakkı olarak, câminin mabudu olan Allah'ıtazim etmek maksadıyla oturmadan iki rekat namaz kılması Peygamber'imizin emrive uygulaması olduğu için sünnettir.

Kazanamazı kılmak için veya vakit namazlarından birini tek başına ya da cemâatleeda etmek için câmiye girdiğinde namaza başlayacak kişinin kılacağı namazTahiyyetül-Mescid yerine geçer.

Câmiyegirildiği vakit namaz kılmanın mekrûh olduğu vakitlerden biri ise veya kişiabdestsiz ise ya da acil bir iş sebebiyle Tahiyyetül-Mescid kılamayacak durumdaise dört defa "Sübhanellahivel-Hamdü Lillahi ve lâilahe illellahü vellahü ekber vela havle ve la kuvveteilla billahil-Aliyyil Azim" diyerek zikir yapması İslâm bilginlerince güzelgörülmüştür.

Tabiin'denbüyük âlim Cabir b. Zeyd şöyle buyurur:

"Câmiyegirdiğin zaman Tahiyyetü'l-Mescid namazını kıl. Kılmazsan Allah'ı zikret ki,Tahiyyetüt-Mescid namazını kılmış gibi sevab alırsın."

PeygamberimizinTahiyyetül-Mescid namazının kılınmamasını Kıyamet Alâmetlerinin küçüklerindenbiri olarak değerlendirmesi de bu namaza önem vermemiz gereğine bizleri irşadetmektir.*

Camiler Cennetbahçeleridir

Ebû Hüreyre (R.) rivayet ediyor:

Allah'ın Resûlü (bize şöylece) öğüt verdi:

- Cennet bahçelerine gittiğiniz zaman gıdalanın.

Ben de sordum:

- Ey Allah'ın Resûlü! Cennet bahçeleri nerelerdir?

- Cennet bahçeleri câmilerdir.

- Peki gıdalanma nedir? (Açıklar mısınız ya Resûlellah?)

"Sübhanellahvel-hamdü lillah ve lâilâhe illellahü vellahü Ekber" (cümleleri ve benzerleri ile zikiryapmak)tır.9

Melekler gibi saf tutmayacak mısınız?

SahâbîCabir İbn-ü Semüre (R.) şöyel rivayet ediyor.

Allah'ınResûlü (bizsahâbilere) şöylebuyurdu:

-Meleklerin Rab'leri huzurunda saf tutukları gibi saf tutmayacak mısınız?

-Melekler Rab'leri huzurunda nasıl saf tutarlar­? (Ya Resûlellah!)

-Onlar ön safları tamamen doldururlar. Saflarda iyice kenetlenerek yan yanadizilirler.

(Sizlerde böyle yapınız.)10

Kılınan rekata yetişmek için acele etmeyiniz

EbuKatade (R.) anlatıyor:

Hz.Peygamber'le (S.) beraber namaz kılıyorken O, sesler ve ayak gürültüleriişitti. Namazı bitince şöyle buyurdu:

-Ne oluyor size? (Niçinbu kadar ses ve gürültü çıkarıyorsunuz?)

-Ya Resûlellah! Namaza yetişmek için acele etmiştik de...

- (Bumazeret değildir.) Böyle yapmayınız. Namaza geldiğiniz zaman acele etmeksizin ağır ağırhareket ediniz. Yetişebildiğiniz kadarını (imamla) kılınız, yetişemediğiniz rekatları da (imam selâm verdikten sonrakalkıp) tamamlayınız.11

Kılmış olsan da imama uy!

Yezid b. Esved (R.) babasının şöyle anlattığını rivayet ediyor:

Hz. Peygamber'le (S.) Hac yaptım. (Bir) sabah namazını Mescid-i Hayf'da O'nunla beraberkıldım.

Allah'ın Resûlü (S.) sabah namazını kıldırıp (yüzünü cemâate çevirince) mescidin geri tarafında ikikişinin kendisiyle namaz kılmadığının farkına vararak, "onları bana çağırınız,"buyurdu. Korkudan böğürleri titrerken Hz. Peygamber'in (S.) huzurunaçıkarıldılar.

Allah'ın Resûlü onlara sordu:

- Bizimle beraber namaz kılmayışınızın sebebi nedir?

- Ya Resûlellah! Biz evlerimizde namazımızı kılmıştık.

- (Kılmışolsanız da) böyleyapmayınız. Evlerinizde kıldığınız ve (sonra da gittiğiniz yerde) henüz namaz kıldırmakta olan birimama yetiştiğinizde, ona uyarak cemâatle birlikte namaz kılınız. Zirâ imamlaikinci defa kıldığınız bu namaz sizler için nafile bir namaz olur.12

Nâfile ibadet ne demektir

Türkçe'mizde nafile sözcüğü gereksiz ve faydasız anlamındakullanılmaktadır. Oysa ki bu kelime dîni bir terimdir. Farzın dışında; farzolmaksızın yapılan ibâdet manasında kullanılmaktadır.

Nafile ibâdetlerin terk edilmesinde günah yoktur. Yapılmasında isesevab vardır.

Burada bilvesile hadisimizin başında geçtiği gibi hemen hemen her birhadisin başında geçen "rivayet" sözcüğüne de değinelim.

Halkdilinde rivayet umûmiyetle gerçek dışı olanın hikâye edilmesindekullanılmaktadır. Bu kelime özellikle hadîs ilminde ise Peygamber'imizinhadîslerinin nakledilmesinde kullanılmaktadır. Hususiyle hadîs okuyucusu vedinleyicisinin bu terimi böylece bilmezi lâzımdır.

 

1 İ. Kesîr 1/383 (Al-i İmran) 96.Müslim Mesâcid1, Müsned 5/150Hadis kısaltılmıştır.

* İ. Mace İkâme 195, Müsned 2/102

** İ. Mace İkame 196

***Ebû Dâvud, Menâsik 94, Müslim Hac 415

2 İ. Mace İkâme 186

3 İ. Mace İkâme 186 (Hn. 1378)

4 Müslim Mesâcid 255, Nesâî İmâmet 50,

* Buhârî Ezan 30, Nesâî İmamet 42, Et-Tac 1/247

* Ebû Davûd Salât 46, İbn-i Mâce Mesâcid 17

5 Ebû Davûd Salât 45, Et-Tac 1/251

6 M. İ. Kesîr Yâsîn 12, (3/157) (İki hadîsbirleştirilmiştir.) Ayrıca bak. Müslim Mesâcid 280

7 M. İ. Kesir Âl-i İmrân 200, 1/302.

8 Levamlul-Ukül 4/629,el-Camius-Sağır (Hn. 1163)

* Levamiul-Ukul 4/629-630.

9 S. Tirmizî Deâvat 86 (Hn. 3504.)

10 Müslim Salât 119, Ebû Davûd Salât 92

11 Buhâri Ezan 20, Müslim Mesacid 155 Et-Tac 1/252

12 Müsned 4/160 

 

 

 



Ali Rıza DEMİRCAN
http://www.alirizademircan.net/6-cami-ve-cemaat-namazi-15-490h.html



Sexual Life According To IslamİSLAMA ƏSASƏN SEKSUAL HƏYATСЕКСУАЛЬНАЯ ЖИЗНЬ СОГЛАСНО КАНОНАМ ИСЛАМАئىسلامدا جىنسىي تۇرمۇشبيان حكم استرقاق الأسيرات و الاستغلال الجنسي لهن في ضوء القرآن والسنة
Ana Sayfa | Biyografi | Eserleri | Cuma Hutbeleri | İnceleme Makale | Güncel Konular | Haberler | İletişim