25- Aile’de Ana-Baba

25- Aile’de Ana-Baba
25- Aile’de Ana-Baba 

25- Aile’de An

Allah'ınKitabı'ndan: "Rabbinkesinlikle emretti ki, ancak kendisine ibâdet edin, anne ve babaya iyilik edin.Anne veya babadan biri veya her ikisi yanında yaşlanır ve düşkünleşirse,bezginliğini hissettirir bir şekilde, onlara "öf" bile deme, azarlama, onlaragüzel ve tatlı sözler söyle. Onlara merhametle tevazu kanatlarını indir. Onlariçin, "Rabbim! Onlar beni küçüklüğümde yetiştirirken nasıl merhametlidavrandılarsa, sen de onlara öylece merhamet eyle" diye dûa et."*İsra23-24

En ziyade iyiliğine layık olan annendir

EbuHüreyre (r.a.) anlatıyor:

"Birsahâbî Allah'ın Resûlü'ne (s.a.v.) sordu:

-Ya Resûlellah! İnsanlar içinde maddî yardımıma, manevî ilgime en çok layık olaninsan kimdir?

-Annendir.

-Annendir.

-Annendir.

-Sonra da babandır. Daha sonra da (sırasıyla) sana en yakın ve de en yakın olandır."1

Buhadîs gösterilebilecek sevgi ve saygının, yapılabilecek yardım ve ikramınbirinci derecede anneye sunulmasını bildirmektedir. Ayrıca İslâm Dîni'nde anneolarak kadına verilen değerin yüceliğini de öğretmektedir.

Teyze de ana gibiiyiliğe layıktır

(Ashâb-ıKiramdan büyük bir günah işleyip de işlediği günahın ezikliğini rûhunda duyan)bir sahâbî Hz. Peygamber'e (s.a.v.) geldi ve şöyle sordu: 

-Ya Resûlellah!Büyük bir günah işledim. Benim için (Rabbimin katında kabul olunacak) tövbe var mıdır?

Allah'ınResûlü (busuali mukabil bir sualle) cevaplandırdı (ve aralarında şu diyalog geçti:)

-Annen sağmıdır?

-Hayır Ya Resûlellah.

-Peki teyzen var mı?

-Var.

-(Ziyaretederek, bedenî ve malî yardımda bulunarak) teyzene iyilik yap.

(Buiyiliğin işlediğin günaha keffaret olur.)2

Ana-babaya itaat günahları bağışlatır

Namaz,zekât, ana-babaya itâat gibi güzel ameller yapmanın zina, içki ve faiz gibiilahî yasaklardan sakınmanın günahlara keffaret olacağını ve benzeri hadîslerbizlere açıkladığı gibi Kur'ân'ı Kerîm âyetleri de açıklamaktadır.

AnkebûtSûresi âyet 7:

"İmaneden ve güzel ameller yapanların (evet) onların günahlarını örteriz. Yaptıkları amellerindaha güzeli (armağanlarla)onları elbettemükâfatlandırırız."

NisaSûresi âyet 31:

"Eğersizler yasaklandığınız günahların büyüklerinden kaçınırsanız sizin diğersuçlarınızı örteriz ve sizi ağırlanacağınız bir yere koyarız."

Ananın ayaklarına kapan, Cennet oradadır

Ashâb-ıKirâm'dan Muaviye b. Câhimetüs-Selemî (r.a.) şöyle anlatıyor:

"Allah'ınResûlü'ne (s.a.v.) geldim ve (arzumu şöylece) sundum:

-Ya Resûlellah! Cihâd yaparak Allah'ın rızasını ve âhiret yurdunun saadetinikazanmak dileği ile ben (de) seninle beraber savaşa girip cihâd yapmak kararınıverdim (vebu gaye ile huzurunuza geldim.)

Hz.Peygamber bana şöyle buyurdu:

-Arzusuna eresice adam! Annen sağ mıdır?

-Evet (SağdırYa Resûlellah!)

-(Annenin yanına) dönve onun nafakasını sağla, ona sevgi ve saygı göster.

(SahabiMuâviye b. Câhime diyor ki, Allah'ın Resûlü'nün huzurundan ayrıldım.) Fakat bir diğer yönden gelerekarzumu dile getirdim. Aramızda aynı şekilde bir konuşma geçti.

(Huzurundanayrıldım.) Fakatbu defa da önüne çıktım ve şöyle dedim.

-Ya Resûlellah! Cihâd yaparak Allah'ın rızasını ve âhiret yurdunun saadetinikazanmak dileğiyle sizinle savaşa girip cihâd yapmak kararını verdim (ve bu gaye ile geldim,gerekeni emir buyurunuz.)

-Mutlu olasıcaadam! Annen sağ mıdır?

-Evet (sağdır) Ya Resûlellah!

(Bununüzerine emir vasfını taşıyan şu) öğüdü verdi:

-Be acınacak adam! Ananın ayaklarına kapan (ihtiyaçlarını karşıla. Sevgisini kazan, dûasını al.)Cennet orada; (annenin yanında)dır."3

Ana-babaya hizmet cihattır

İslâmîyönetimin genel seferberlik ilan ederek silahlı savaşa çağırdığı ve böylecesavaşa katılmanın mü'min erkeklere farz-ı ayin olduğu dönemlerde ana-baba razıolmasa da kişi cihâda çıkmaya mecburdur. Bu durumda savaşa katılmayan pek büyükbir günah işlemiş olur.

Cihâdınmü'minlerden bir zümrenin üstlenmesi ile diğer müslümanlardan düşecek birfarz-ı kifaye olduğu tabîî dönemlerde ise kişinin bakıma muhtaç ana-babasınınhizmetinde bulunarak cihâd yapması gerekir. Zira Allah'ın ve Peygamber'inin anababaya itâat ve ikram emirlerine uymak da bir tür cihâdtır.

Hadîsimizbize bu gerçeği öğretmektedir. Kaldı ki bir diğer hadîslerinde Peygamberimizdeğindiğimiz husûsa tam bir açıklık getirerek şöyle buyurmaktadır:

"Anave babanın (nafakasınıtemin ve hizmetinde bulunarak) cihâd et."

Babayı mutlu etmekte, çocuğa esir azat etmek sevabıvardır

İbn-üAbbas'tan... (r.a.)

Allah'ınResûlü şöyle buyurdu:

-Bir baba çocuğuna baktığı zaman huzur bulur, sevinç duyarsa çocuk bir köle-esirazat etmenin sevabını alır.

(Sahabilertarafından hayrete düşülerek) soruldu:

-İyi ama Ya Resûlellah! Ya baba üçyüz altmış defa bakarsa (ne olacak? Çocukcağız üçyüzaltmış köle salıvermenin sevabını mı alacak?)

Hz.Peygamber şu cevabı verdi:

-(Elbetalacaktır.)Allah (lütufları) en büyük olandır.4

Allah dilerse sınırsız rızıklandırır

Mü'minAllah'ın bağışlamasının sınırsız ve nimetlerinin de sonsuz olduğuna inanmaklamükellef olduğu gibi lutfunun da engin olduğuna inanmakla yükümlüdür. ÇünküYaradan kendi zatını böylece tanıtmaktadır.

"...Şüphesiz Allah dilediğini ölçüsüz ve sınırsız olarak rızıklandırır."* 

Kâfire olan anneye ikramcı olmak gerekli midir?

EsmaBint-ü Ebu Bekir (r.a.) anlatıyor:

"Hudeybiyeantlaşmasından sonra beni görmek için annem (Mekke'den Medine'ye) geldi.

Nevar ki o bir putperestti. (Müslüman olduğum ve Medine'ye hicret ettiğim için debana karşı) peköfkeliydi.

(Onanasıl davranacağım hususunda kararsız kaldım da) sordum:  

-Ya Resûlellah! Annem ziyaretime geldi. O hâlâ bir putperesttir. (İslâm Dîni'ne karşıdır ve mü'minolduğum için bana da) kızgındır.

Onaalâka göstereyim, hizmetinde bulunayım, ikram edeyim mi?

Hz.Peygamber şöyle buyurdu:

-Evet, annenle ilgilen, ona hizmet yap ve ikram et."5

Ana-babanın kâfir olması evlatlık görevini düşürmez

Ana-babayamaddî yardım ve manevî ilgi Rabb'imizin mutlak bir emridir. Onların kâfir veyamünafık olması onlara karşı yapılması gereken evlatlık görevini düşürmez.

Hadîsimizbu husûsu açıklamaktadır.

Çocuk,Allah'a ve Peygamberi Muhammed'e inanılmamasını isteyen ve de emirleri veyasaklarını çiğneyerek Allah'a ve Peygamber'ine isyan edilmesini emredenana-babasına yalnız bu istekleri ve emirlerinde itâat edemez.

Rabb'imiz,bu gerçeği ve sürdürmekle mükellef olduğumuz görevimizi şöyle açıklamaktadır:

LokmanSûresi âyet 14-15.

"Bizinsana, ana babasın(a iyilik yapmasın)ı da emrettik. Annesi onu karnındameşakkat üstüne meşakkatle taşımıştır. Çocuğun sütten kesilmesi de iki seneiçindedir. (Veinsana buyurduk ki;) hem bana hem de ana-babana teşekkür et, dönüş ancak banadır.

Bununlaberaber ana baban bilmediğin bir şeyi bana ortak koşman için seni zorlarlarsaonlara itâat etme. Fakat onlara dünyada iyi bir şekilde sahiplik et ve banayönelenin yolunu tut. Sonra dönüp bana geleceksiniz de ben de sizeyaptıklarınızı haber vereceğim."

Ana-baban senin Cennetin veya Cehennemindir

UbeUmame (r.a.) anlatıyor:

"Birsahâbi Allah'ın Resûlü'ne (s.a.v.) sordu:

-Ya Resûlellah! Anne-babanın çocukları üzerindeki hakkı nedir?

-Onlar senin Cennet'in ve Cehennem'indir.

(Onlaraitâat ve ikram Cennet'e girmene, onlara saygısızlık, ilgisizlik ve kırıcımuamele de, Cehennem'e düşmene sebeb olur.)"6

Ana-babanın rızası Cennet'e götürür

Mü'miniçin hayatın gayesi Allah'ın rızasına ermek, böylece Cehennem'den kurtulmak veCennet'e girmektir.

Peygamberimiz"Ana ve baban senin Cennet'in ve Cehennem'indir." buyurmakla onlara karşıevlatlık görevimizi yapmaksızın açıklanan hayati gâyemize eremeyeceğimiziaçıklamaktadır.

Sen ve malın babana aitsiniz

Amrb. Şuayb rivayet ediyor:

"Çölhayatını sürdüren bir mü'min Allah'ın Resûlü'ne (s.a.v.) geldi. Şu marûzattabulundu:

-Ya Resûlellah! Babam malımı, sonunu getirmek istercesine harcamak istiyor. (Ne buyurursunuz?)

Hz.Peygamber bu adama şöyle buyurdu:

-Sen de malın da babana aitsiniz. Bu sebeble baban ihtiyaçlarını karşılamak içinmalından harcayabilir.

Sonrada çevresindeki sahâbîlere yönelerek şöyle devam etti:

-(Eymü'minler!) İyicebiliniz ki yediklerinizin en hayırlısı bizzat kazandıklarınızdır.

Çocuklarınızınmalları da sizin kazandıklarınızdandır. O mallardan afiyetle yiyiniz."7

Çocukların duâsı ana-babanın derecesini yükseltir

EbûHüreyre'den... (r.a.)

Allah'ınResûlü (s.a.v.) açıkladı:

-Kişinin Cennet'teki derecesi yükseltilir.

(Okişi de sebebini araştırmak için) sorar: Neden ötürü derecem yükseltiliyor acaba?

(Onamelekler tarafından) şu cevap verilir:

-(Sebeb;) çocuğunun senin için Allah'tanbağışlanmanı (vederecenin yükseltilmesini) istemiş olmasıdır.8

Çocuklar sadaka-i câriye (sürekli hayır) olabilir

Çocuklarındûasının ana-babaların âhiret mutluluğuna yardımcı olacağını, Peygamberimiz şuhadîsleriyle de bildirmektedir:

"İnsanöldüğü zaman ameli kesilir. (Sevab kazanamaz olur.) Ancak üç amel bunundışındadır.

Bunlar: (Yaptığı câmi, çeşme ve yol gibi) sürekli bir hayır, (yazdığı eserleriyle insanlarasunduğu)faydalanılan ilim ve bir de yetiştirdiği kendisine dûa eden hayırlı bir evlat. (Bunların) sevabları kesilmez, devam ederdurur."* 

Çocuklarbirer sadaka-i cariye olabilecekleri için onların yetiştirilmeleri yolunda nekadar fedakârlıkta bulunsak azdır. Çünkü onlar âhiretimizin saadetine vesileolacak birer sadaka-i cariye olabilirler.

Nevarki onlar için çırpınırken nefsimizi ve onları Allah'ın azabına düşürecekyanılgılara da düşmemek lazımdır. Özetleyerek ifade edersek:

a-Onlar için çalışmak ibâdetlerimize engel olmamalı ve bizi haram kazançlarabulaştırmamalıdır.

b-Onlar için daha fazla harcama yapabilmek arzusu cimriliğe yöneltmemelidir.

c-Onların geleceğini düşünmek bizi cihâdtan kaçmak şeklinde bir korkaklığadüşürmemelidir.

d-Ayrıca sevgimiz-ilgimiz onları Allah'ın azâbından koruma yolundaki manevîdisiplini gevşetmemize de sebeb olmamalıdır.

Aşağılık içindesürünsün

Hz.İbn-ü Abbas (r.a.) anlatıyor:

Allah'ınResûlü şöyle buyurdu:

"-(İhtiyaç veaşağılık içinde) burnuüzerinde sürünsün, burnu üzerinde sürünsün, burnu üzerinde sürünsün.

(Sahâbîlertarafından) soruldu:

-Kim (burnuüzerinde sürünsün?) Ya Resûlellah!

-Yaşlılıklar döneminde ana ve babasından birine veya her ikisine yetişip de (onlara gerekli ilgi, sevgi veyardım göstermediği için) Cennet'e giremeyen kimse (burnu üzerinde sürünsün.)"9

Sağlıklarında ana-babaya âsî olanlar ne yapmalıdır?

Buhadîs vesilesiyle bilinmesi gereken bir husûsu sual-cevap şeklinde açıklayalım:

Ana-babalarınısağlıklarında önemsemeyen, onlara bakmayan, hatta beddualarını alan, böylecekendilerini Cehennem'e hazırlayan, fakat onların ölümünden sonra hatalarınıidrak eden çocuklar için bir kurtuluş yolu yok mudur?

Elbetvardır. Yeter ki insan ana-babaya isyan günahına keffaret olacak güzel amelleretalip olsun. Zira Peygamberimiz şu müjdeleri veriyor:

"İsyankârolduğu ana-babası veya ikisinden biri ölen kişi bağlılık duygusuyla onlaradûada bulunur ve onlar için bağışlanma dileğini sürdürürse Allah o kişiyiana-babasına itâatkâr kul(lardan) kılar."

"HerCuma günü ana-babasının kabirlerini ya da ikisinden birinin kabrini ziyareteden kişinin Allah günahlarını bağışlar ve onu ana-babasına itâat ve ikram edenkul(lararasına)yazar."*

Ölümlerinden sonra ana-babaya karşı yapılacakvazifeler

Mâlikİbn-ü Rebîa (r.a.) anlatıyor:

"BizlerAllah'ın Resûlü (s.a.v.) ile beraber bulunuyorken Seleme oğullarından bir adamçıka geldi ve de sordu:

-Ya Resûlellah! Ölümlerinden sonra ana babama yapabileceğim bir iyilik varmıdır?

-Evet, vardır.

Ana-babanınaffını Allah'tan dilemek,

(Azâblarınınkaldırılması ve derecelerinin yükseltilmesi için) onlara dûa etmek,

Ölümlerinden(hemen) sonra vasiyetlerini yerine getirmek,

(Amca,teyze, dayı ve hala gibi) onların sıla-i rahimde bulunacağı yakın akrabaya sılayapmak; (Onlarıziyaret etmek, Hakk'a çağırıp Bâtıl'dan uzaklaştırmak ve gereğinde malî vebedenî yardımda bulunmak.)

Anababanın dostlarına ikram edip, sevgi ve hürmet göstermek.

(Bütünbunlar ölümlerinden sonra ana-babaya karşı yapılacak vazîfelerdendir.)"10 

Anan için sadaka ver

Hz.Âişe (r.a.) rivayet ediyor:

"Birkadın Allah'ın Resûlü'ne (s.a.v.) şöyle sordu:

-Ya Resûlellah! Annem ansızın vefat etti. Eğer yaşasaydı mutlaka sadaka verirdi.Ben onun için sadaka versem sevabı onun rûhuna ulaşır, ona fayda sağlar mı?

Allah'ınResûlü şu cevabı verdi:

-Annen için sadaka ver. (Sevabı ona mutlaka ulaşır.)"11

Sevablar rûhlara ulaştırılır

Ana-babaiçin yapılan hayırların sevabları onların rûhlarına ulaştırıldığı gibiçocuklarının nasıl bir hayat sürdükleri husûsu da onlara arzolunmaktadır.

Peygamberimizbu gerçeği şöyle açıklıyor:

"- Yaşayanların yaptıkları amellerkabirlerindeki (ana-baba-nine-dede-amca-dayı-hala-teyze-torun-yeğenvs. gibi yakın ve uzak) akrabanın ölmüş bulunan kişilerine bildirilir. Yapılanameller hayırlı ise bununla seviniriler.

Eğerbu ameller kişinin âhiret hayatına zarar verici vasıfta ise onlar şöyle dûaederler:

-Allah'ım! Bizleri razı olduğun dînine uygun amellere yönelttiğin gibi onları dayöneltmeden canlarını alma."*

En faziletli sadaka su ikram etmektir

Sa'dİbn-ü Ubâde (r.a.) anlatıyor:

"Hz.Sa'd Allah'ın Resûlü'ne (s.a.v.) sordu:

-Ya Resûlellah! Annem öldü. Sadakaların en fazîletlisi hangisidir? (Bana öğretiniz de sevabınıannemin rûhuna bağışlamak üzere o sadakayı vereyim.) 

-Su ikram etmektir (Ya Sa'd!)

(Buöğüdü alan) Sa'dİbn-ü Ubade bir kuyu kazdı ve şöyle dedi:

-Bu kuyu annem için (sürekli bir sadaka) olsun.12

... Toplumlara vedönemlere göre değişebilir

Hz.Peygamber (s.a.v.) devri toplumunda su, temin edilmesi pek güç olan bir ihtiyaçmaddesi olduğu içindir ki, Allah'ın Rasûlü onu sadakaların en değerlisi olaraktanıtmıştır. Bu sebeble her toplumda sadakaların en fazîletlisi olabilecekihtiyaç maddeleri değişebilir ve onlara yönlendirilebilir.

Ana-babaya sövmek büyük bir günahtır

Abdullahİbn-ü Amr (r.a.) rivayet ediyor:

"Hz.Peygamber (biröğütlerinde şöyle) buyurdu:

-Büyüklerden de büyük günahlardan biri de kişinin anasına-babasına sövmesidir.

(İnsantabîatına ve İslâm ahlâkına pek aykırı buldukları için hayrete düşen sahâbîlertarafından) soruldu:

-Ya Resûlellah! Bir insan anasına-babasına nasıl sövebilir?

-Başkasının(anasına) babasınasöver. O kişi de onun anasına söver, babasına da söver.

(Ana-babasınasövdürmesi ise ana-babasına bizzat sövmesi gibidir.)"13

Baba veya dede vâris olur

İmranİbn-u Huseyn'den... (r.a.)

Birsahâbî Allah'ın Resûlü'ne (s.a.v.) geldi ve şöyle sordu:

-Ya Resûlellah! Oğlumun oğlu öldü. (Babası da daha önce ölmüştü.) Mîrasından bana da düşer mi?

Allah'ınResûlü (s.a.v.) şu cevabı verdi:

-(Evet düşer.Torununun malının) altıda biri senindir.14

Ana-baba altıda bir alır

Ölenkişi geride eş ve çocuklar bırakmış olsa da ana babadan her biri çocuklarınınmîrasından en az altıda bir pay alır. Ana-babalara çocuklarının mirasından payverilmemesi, insanın insanlara yapabileceği baş zulümlerden biri olsa gerektir.

Babasağ iken dede varis olamaz. Baba ölmüşse dede varis olur. Hadîsimiz bunuöğretmektedir.

Ana-baba çocuklarına zulmetse de

İbn-üAbbas (r.a.) anlatıyor:

"Allah'ınResûlü şöyle buyurdu:

-Anası-babasına itâat ve ikram ile ilgili emirlerini yerine getirerek Allah'aitâatkâr olan kişiye Cennet'ten iki kapı açılır. İtaat ve ikramda bulunduğu anası-babasındanbiri ise bir kapı açılır.

Anası-babasınaitâat ve ikram ile ilgili buyruklarına aykırı giderek Allah'a isyan eden kişiyeise Cehennem'den iki kapı açılır. Âsi olduğu anası-babasından biri ise bir kapıaçılır.

(Allah'ınResûlü'nün uyarıyı içeren bu öğütlerine muhatap olan) bir sahabî sordu:

-Ya Resûlellah! Ya ana-baba çocuklarına zulmederler (de onların bu zulümleri sebebiyleçocuk âsî olur)sa... (Yine de Cehennem'den kapı açılırmı?) 

-Ana-baba çocuklarına zulmetse de. Ana baba çocuklarına zulmetse de. Ana-babaçocuklarına zulmetse de.15

Ana babanın hatası isyan gerekçesi olamaz

Ana-babalaryaptıkları zulümler sebebiyle sorgulanacakları gibi, çocuklarını isyanayönlendirdikleri için de sorgulanacaklardır. Ancak onların hataları çocuklar içinbir itâatsizlik gerekçesi olamaz. Çocuklar, ana-babaların Allah'a ortakkoşulması ve açık bir haramın işlenmesi gibi isteklerine karşı çıkabilirler.Çünkü Allah'a isyan hususunda kullara itâat yoktur.

* Diğer âyetler için bak. Nisa 36,Ankebût 8, Lukman 14, 15, Ahkaf 15

1 Buhârî Edeb 2, Müslim Birr 2 Et-Tac 5/5,

2 Tirmizî Birr 6, Et-Tac 5/6

3 İ. Mâce Cihâd 12, Nesâî Cihad 6

4 M. Zevâid 8/156.

* Al-i İmran 37

5 Ebû Davûd Zekât 34, Buhârî Edeb 7, Müslim Zekât 49

6 İ. Mace K. Edep (1) B. Birril-Valideyn, Hn.366

7 Müsned 2/179, Ebû Davûd Büyü 77, Nesâi Büyü 1

8 İ. Mace Edeb 1 (Hn. 3660), Müsned 2/509

* Tirmizî Ahkâm 36, Müslim Vesâyâ 14

9 Et-Tac 5/4, Müslim Birr 10, Müsned 2/346

* M. Mesâbîh Hn. 4942,Levâmiül-Ukûl- 4/433.

10 İ. Mâce Edeb 2 (Cüzî bir takdim-tehiryapılmıştır.) Ebû Davûd Edeb 121

11 Ebû Davûd Vesâyâ 15, Buhârî Cenaiz 95, Müslim Zekât 51.

* M. İ. Kesir Tevbe 105 (2/168.) Müsned 3/165

12 Ebû Davûd Zekât 41, İ. Mâce 1 Edeb 8, Nesâî Vesâyâ 9.

13 Ebû Davûd Edeb 121

14 Bülûğül-Merâm K. Büyû' B. FeraizHn. 5 (Hadisin son bölümü tercümeye alınmamıştır.), Ebû Davûd Feraiz 6, Tirmizî Feraiz 9

15 Min Mirkatil-Mefatîh 4/677. 

a-Baba 

 



Ali Rıza DEMİRCAN
http://www.alirizademircan.net/25-ailede-ana-baba-15-471h.html



Sexual Life According To IslamİSLAMA ƏSASƏN SEKSUAL HƏYATСЕКСУАЛЬНАЯ ЖИЗНЬ СОГЛАСНО КАНОНАМ ИСЛАМАئىسلامدا جىنسىي تۇرمۇشبيان حكم استرقاق الأسيرات و الاستغلال الجنسي لهن في ضوء القرآن والسنة
Ana Sayfa | Biyografi | Eserleri | Cuma Hutbeleri | İnceleme Makale | Güncel Konular | Haberler | İletişim