13- Adak (Nezir)

13- Adak (Nezir)
13- Adak (Nezir) 

13- Adak (Nezir)

Allah'ınKitabından: "...Adaklarınıyerine getirsinler..." "İyiler ise karışımı küfur olan içkiyi bir kadehteniçeceklerdir. Bu, Allah'ın kullarının içecekleri, diledikleri zaman vediledikleri şekilde yararlanacakları bir pınardır. Onlar adaklarını yerinegetirirler..."

Hac 29, İnsan 6-7

Adağını yerine getir

İbn-iAbbas anlatıyor:

"Birsahabî Allah'ın Resûlü'ne (s.a.v.) geldi ve şöyle sordu:

-Ya Resûlellah! Ben Buvane mıntıkasında bir deve kurban kesmeyi adadım. (Adağımı yerine getireyim mi?)

-Senin kafanda ve kalbinde cahiliyet dönemi hurafelerinden bir kalıntı var mı? (Putlar adına adamış olmayasın!)

-Hayır (YaResûlellah! İçim İslâm'la doludur.)

-(O halde) adağını yerine getir..."1

Adakyapmakla değil yaptığımızda yerine getirmekle emrolunduk

Nezir(adak): Allah'ı yüceltmek için, yapılmasında sakınca olmayan bir işinyapılmasını üstlenmek; nefse görev kılmaktır.

Allah'ınrızasını kazanmak maksadıyla "Şu gün oruç tutayım. Şu kadar sadaka vereyim"gibi temelde ibâdet vasfını taşıyan görevleri nefse gerekli kılıcı adaklarcaizdir. Caiz ise de bizatihi adak dînimizde tavsiye buyrulmamıştır. HattaPeygamberimiz tarafından sakıncalı bulunmuştur. Zira adak, gerek yok iken nefsikülfet altına sokmaktır. Üstelik sonuca da tesiri yoktur.

Buhususları açıklamak için olacak ki Allah'ın Resûlü konu ile alâkalıhadîslerinden şöyle buyurmuştur.

"Adak (hiçbir şeyi değiştirmez.) Öne almaz ve ertelemez..." "...Gelecek olanı da engellemez..."

"(Evet) adak insana (kader planında) takdir olunmayanı sağlamaz. O,kişiyi ancak takdir olunan kaderine yöneltir. Ne var ki, Allah adak vesilesiile cimriden mal çıkartır. Zirâ kişi adaktan önce veremediğini adaktan sonraverir."*

Adağın keffâreti yemin keffâretidir

Mü'mindînî ölçülere göre yapılabilir olan adağını yerine getirmelidir. Böylesiadağını yerine getirmeyen kişi günahkâr olur. Adağını yerinegetirmeyen/getiremeyen kişinin kefâretini ödemesi gerekir. Adağın kefâretiyeminin kefâretidir.**

Her adak yerine getirilir mi?

İbn-üAbbas'dan... (r.a.):

"H.Peygamber Ashâb-ı Kirâm'a hitap buyururken bir adamın güneş altında dikilipdurduğunu (gördü.)

-(Kimdir? Nedengüneş altında dikilip duruyor, diyerek) onunla ilgilenip sorunca sahâbîler şöyleceaçıklama yaptılar:

YaResûlellah! (s.a.v.) Bu, Ebu İsrail (isimli bir adam)dır. Ayakta durup oturmayacağına, gölgelenmeyeceğine,konuşmayacağına ve de oruç tutacağına nezretti.

Yapılanbu açıklama üzerine Allah'ın Resûlü de şöyle buyurdu:

- (Tarafımdan) ona emrediniz. Gölgeye çekilsinve otursun. Konuşsun da. Fakat orucunu tamamlasın."2

Yürüyerek Kâbe'ye gitmeye nezretti

Enesİbn-ü Malik (r.a.) anlatıyor:

"Allah'ınResûlü (s.a.v.) iki çocuğu arasında onlara dayanarak yürümeye çalışan bir adamgördü. (Durumudikkatini çektiği için) adam hakkında (çocuklarına) sordu:

-(Hayrola, nesivar bu adamcağızın?)

-(YaResûlellah! Babamızdır,) yürüyerek Kâbe'ye gitmeyi nezretti (adadı.)

(Bucevabı alan) Allah'ınResûlü:

-Allah, bu adamın nefsini böylesine cezalandırmasına muhtaç değildir, buyurdu veadama bineğe binmesini emretti."3

Güç yetirilemeyecek adak geçerli değildir

Allah,dînde bizler için zorluk kılmamıştır. Bizler için daima kolaylığı dilemiştir.Çünkü O, kullarına merhametlidir. Kullarının güçlüklere katlanmasına da muhtaçdeğildir. Bunun içindir ki dînimiz ibâdet maksadıyla da olsa zarar vericiişleri tasvip buyurmamıştır. Nitekim Peygamberimiz kişiyi za'fa uğratacağı içinher gün oruç tutulmasını, cinsi ilişkilerin bırakılmasını, bütün gecelerinibâdetle geçirilmesini onaylamamıştır. Tercümesini sunduğumuz hadîs de bugerçeği açıklamaktadır.

Sözünözü odur ki, insan yapamayacağı işlerle, maddî ve manevî varlığına zararverecek şeyleri nezretmemelidir. "Filanca şu şu işten zarar görürse, benim debir kurban adağım olsun" gibi Allah'a ve Peygamberine isyan vasfında adak dayapılmamalıdır.

Buhususlarda yapılacak adakların bozulması lazımdır.*

Nitekim,Peygamberimiz de şöyle buyurmuşlardır:

"KimAllah'a itâat (vasfınıtaşıyan bir husus) ta adakta bulunursa (adağını yerine getirerek) Allah'a itâat etsin."

"Kimde Allah'a isyan niteliği taşıyan bir hususta adakta bulunursa (adağını yerine getirerek) Allah'a isyan etmesin."

"(Zira) Ancak Allah'a isyan hususundakiadakla, insanın güç yetiremeyeceği adak geçerli değildir.!*

Adağını yerinegetir

İbn-üÖmer anlatıyor:

"(Babam) Ömer (r.a.) Allah'ın Resûlü'nesordu:

-Ya Resûlellah! (İslâmDîni'ne girmeden önce) cahiliyet (dönemim)deMescid-i Haram'da bir gece itikâfa girmeyi adamıştım. (Ne yapmamı emir buyurursunuz?)

Allah'ınResûlü (ona):

-Adağını yerine getir, buyurdu."4

a-İslâm Dîni hayır olan, hayrı emreden, hayırda yarışmayı ve yardımlaşmayıemreden bir dîndir. Dînimiz katında hayrın kendisi önemlidir. Kim tarafıdan, nezaman, nerede ve hatta hangi amaçla yapıldığı tali (ikinci) derecede birmeseledir.

Bununiçindir ki Allah'ın Resûlü temelde hayır olan itikâf adağını câhiliyyetdöneminde yapılmış olması sebebiyle red etmemiştir. Üstelik gereğininyapılmasını emir buyurmuştur.

Aşağıdasunacağımız hadîs de yukarıda işaret etmeye çalıştığınız, kaidenin birdelilidir:

"Hikmet;bilgi mü'minin kaybolmuş malıdır. Onu nerede bulursa alır."

b-İtikâf (Nefsi ibâdet için soyutlama) Peygamber'imizin sünnetidir. O, her yılınRamazan ayının son on gününde i'tikâfa girerdi: Kendisini ibâdete verirdi.Ahiret alemine irtihal buyurduğu sene ise yirmi gün itikâfa girmiştir.

Busünneti uygulayan mü'minlerin giderek azaldığını üzülerek müşâhade ediyoruz.Oysaki bizleri çok yönlü olarak kuşatan meşguliyetlerin, ihlasımızı za'fauğratan problemlerin cenderesinden kurtulmaya, tüm düşüncelerimizden arınarakAllah ile beraberliğin vicdani hazzı ve kalbi vecdine ermeye ne kadar çokmuhtacız.

Buihtiyacı duymayanımız var mıdır? Kaldıki Allah'ın Resûlü'­nün her yıl itikâfagirmesi, girilmesi gereğine de bir işaret değil midir?

İtikâfagirmenin gerektirdiği bazı önemli şartları annemiz Hz. Aişe'den özetleyelim:

İtikâfaRamazanın son on gününde oruçla girilir. Oruçla sürdürülür. İtikâfa Cuma namazıkılınan merkezi câmilerde girilir.

Mutekif,tuvalete çıkmak gibi zarûretler dışında câmiden dışarı çıkmaz. Ayrıca eşi ilesevişemez ve cinsî ilişkide bulunamaz.

Genişve ayrıntılı bilgi için Bakara Sûresinin 187. âyetine ve de İlmihâl kitaplarınabak.

Ya Resûlellah!Huzurunuzda def çalmayı adadım

Amrb. Şuayb (r.a.) anlatıyor:

"(Mü'min kadınlardan) biri Allah'ın Resûlü'negelerek şöyle konuştu:

-Ya Resûlellah! (Savaşaçıktığınız zaman ben sizin için adakda bulundum da;) sağ-salim ve ganimet almış olarakdöndüğünüz zaman huzurunuzda def çalmayı adadım.

(Şimdiben ne yapayım?)

Allah'ınResûlü ona şöyle buyurdu:

-Eğer gerçekten adakta bulunmuşsan adağını yerine getir, yok eğer adaktabulunmamışsan vazgeç."5

İnsanlarıniyetlerine göre değerlendirmek lazımdır

Hadîsimizinkahramanı olan kadıncağızın Allah'ın Resûlü'­ne sevgisinden ötürü böylesine biradakta bulunduğu açıktır. Ancak sevgiden kaynaklanmış olsa da pek de onaylanırbir adak olmadığı zahirdir.

Şurasıbir gerçektir ki geliştirici kültürden yoksun insanlar sevgilerini her zamanseviyeli bir şekilde açığa vuramazlar. Bu sebeble onları niyetlerine göredeğerlendirmek lâzımdır.

Allah'ınResûlü kadıncağıza "...Adağını yerine getir..." buyurmakla bize bunun örneğini vermiştir. Hadîsimizinana mesajı olduğu içindir ki mü'minler olarak Peygamber'imizi örnek almalıyız.Muhataplarımızın seviyeli olmasa da samimi davranışlarına samimi duygularlakarşılık vermeliyiz. Basitliği yüze vurucu davranışlardan, kalp kırıcıtavırlardan kaçınmalıyız.

Hadîsimizinbir diğer ve konumuzla ilgili öğretisi de anlamlı ve yararlı olmasa dayaptığımız adakları yerine getirmemizdir.

 

1 İ. Mace Keffâret 18 (Hn. 2130.), Ebû Davûd Eyman 24

* Buharî K. Eyman ven-Nüzûr 26

**Mişkatül-mesabîh Hn. 3429.

2 Ebû Davûd Eymân 23, Buhârî Eymân 31

3 Müslim Nüzür 23, Tirmizî Nüzür 9,

* Avnül-Mabût Şerh-ü Sünen-ü EbûDavûd 9/114.

* Buhârî Eyman... 28, Ebû Davûd Eyman 22. 23, Müslim Nüzür 8.

4 Buhârî İtikaf 5, Müslim Eyman 27

5 Mişkâtül-Mesâbîh Hn. 3438,Benzeri rivayetelri çin bak, Ebû Davûd Eyman 25, Müsned 5/353.

 

 

 



Ali Rıza DEMİRCAN
http://www.alirizademircan.net/13-adak-nezir-15-483h.html



Sexual Life According To IslamİSLAMA ƏSASƏN SEKSUAL HƏYATСЕКСУАЛЬНАЯ ЖИЗНЬ СОГЛАСНО КАНОНАМ ИСЛАМАئىسلامدا جىنسىي تۇرمۇشبيان حكم استرقاق الأسيرات و الاستغلال الجنسي لهن في ضوء القرآن والسنة
Ana Sayfa | Biyografi | Eserleri | Cuma Hutbeleri | İnceleme Makale | Güncel Konular | Haberler | İletişim